Untitled Document
 

 

 
 
  การตั้งศาลพระภูมิ  
 

 

 
 
 
  ข้อมูลส่วนตัว  
 
  ชื่อ นายตุ๋ย ยั่งยืน
  อายุ

๗๕ ปี

  การศึกษา ประถมศึกษา
  สถานภาพ สมรส
  ที่อยู่ที่ติดต่อได้

๑๗๕ /๕ หมู่ที่ ๖ ตำบลห้วยทับมอญ กิ่งอำเภอเขาชะเมา จังหวัดระยอง

     
 
     
 
ภูมิปัญญา

ความเชี่ยวชาญด้านศาสนา ประเพณี และการประกอบพิธีตั้งศาลพระภูมิ

 
 

     ประโยชน์ต่อตน และชุมชน เป็นความชื่อกันมาตั้งแต่สมัยโบราณว่า ทุกบ้านจะต้องมีศาลพระภูมิเจ้าที่ เพื่อจะได้ดูแลปกป้อง ให้คนในบ้านนั้น ๆ อยู่ร่วมกันอย่างอยู่เย็นเป็นสุข มีความเจริญรุ่งเรือง ทำมาค้าขายเจริญก้าวหน้า มีความร่ำรวย จึงทำให้เกิดความสบายใจ หรือมีความสุขทางใจ

 
     
 

ประวัติ

 
 

     ได้รับการถ่ายทอดจากปู่แหลม จันทศร ที่สืบทอดวิชามาจากบรรพบุรุษ

 
     
 

ประวัติของพระภูมิ

 
       มีพ่อชื่อ ท้าวกาละทัน แม่ชื่อ นางสีมหาธิบดี มีพี่น้องทั้งหมด ๗ คน  
       คนที่ ๑ พระไชยมงคล เป็นพระภูมิเจ้าที่บ้าน  
       คนที่ ๒ พระธรรมโหรา เป็นพระภูมิเจ้าที่สวน  
       คนที่ ๓ พระไชยะกันสพ เป็นพระภูมิเจ้าที่ยุ้งและลานข้าว  
       คนที่ ๔ พระชากุธารา เป็นพระภูมิเจ้าที่วัด  
       คนที่ ๕ พระเยาวแมน เป็นพระภูมิเจ้าที่โรงวัว  
       คนที่ ๖ พระสีต้น เป็นพระภูมิเจ้าที่โรงบ่าว – สาว  
       คนที่ ๗ พระธรรมสาครราช เป็นพระภูมิเจ้าที่ปากประตู และบันได  
     
       พระภูมิมีคนรับใช้ ๓ คน คือ จันทะทิต , จันที และจันทะเชิง  
       พระภูมิจะนอนตามวันคือ  
       วันอาทิตย์ นอนศีรษะไปทางทิศบูรพา เท้าไปทางทิศประจิม  
       วันจันทร์ นอนศีรษะไปทางทิศอาคเนย์ เท้าไปทางทิศพายัพ  
       วันอังคาร นอนศีรษะไปทางทิศทักษิณ เท้าไปทางทิศอุดร  
       วันพุธ นอนศีรษะไปทางทิศหรดี เท้าไปทางทิศอีสาน  
       วันพฤหัสบดี นอนศีรษะไปทางทิศประจิม เท้าไปทางทิศบูรพา  
       วันศุกร์ นอนศีรษะไปทางทิศพายัพ เท้าไปทางทิศอาคเนย์  
       วันเสาร์ นอนศีรษะไปทางทิศอุดร เท้าไปทางทิศทักษิณ  
     
 

เครื่องที่จะทำพิธีตั้งศาลพระภูมิ

 
       ๑. ไก่ ๑ ตัว  
       ๒. กล้วยน้ำว่า ๑ หวี  
       ๓. มะพร้าวอ่อน ๑ ลูก  
       ๔. บายศรีปากชาม  
       ๕. ขนมต้ม ( ขาว-แดง ) ๑ สำรับ  
       ๖. ไข่ต้ม ๑ ลูก  
       ๗. บุหรี่ ๑ ซอง  
       ๘. เงินค่าครู ๑๕ บาท  
       ๙. หมาก ๓ คำ  
 

     ๑๐.ดอกไม้ ธูป เทียน

 
     
 

ขั้นตอนการเชิญพระภูมิขึ้นศาล

 
       ขั้นตอนที่ ๑ ต้องทำน้ำมนต์สำหรับพรมศาลพระภูมิก่อน เมื่อทำน้ำมนต์เสร็จเรียบร้อย ให้นำไปพรมที่ศาลพระภูมิ  
       ขั้นตอนที่ ๒ เป็นพิธีศาลพระภูมิ ให้ตั้งนโม ๓ จบ แล้ว ว่าคาถา ขณะว่าคาถาให้เดินเวียนรอบศาลพระภูมิ ๓ รอบ  
       ขั้นตอนที่ ๓ เชิญพระภูมิขึ้นศาล กล่าวคำเชิญพระภูมิขึ้นศาล แล้วถวายพระภูมิโดยกล่าวคำ ถวายพระภูมิ เป็นอันเสร็จพิธี  
     
 

ปัญหา / อุปสรรค

 
       •  บุคคลที่ทำพิธีไม่มีผู้สืบทอด  
       •  ปัจจุบัน ไม่นิยมการตั้งศาลพระภูมิ  
 

     •  นิยมใช้พระสงฆ์ทำพิธีตั้งศาลพระภูมิ

 
     
     
 
 

    

 
     
 
 

การทำบุญกลางบ้าน

 
     
 
 
     
 

ประวัติความเป็นมา

 
 

     หลังวันสงกรานต์ของทุกปี จะเป็นประเพณีที่สำคัญอย่างหนึ่งของชาวตำบลน้ำเป็น หมู่ที่ ๖ ตำบลน้ำเป็น กิ่งอำเภอเขาชะเมา จังหวัดระยอง คือ การทำบุญกลางบ้าน ซึ่งเป็นงานบุญ ที่มีการสืบต่อมากจากบรรพบุรุษ จึงไม่มีใครรู้เรื่องราวความเป็นมาที่แท้จริง โดยสถานที่ตัดงานเป็นศาลากลางบ้านที่ชุมชนในหมู่บ้านร่วมกันสร้าง ร่วมกันออกทุนทรัพย์ในการก่อสร้าง

 
     
 

วิธีดำเนินการ

 
 

     คณะกรรมการหมู่บ้านได้ประชุม และตกลงกันว่าจะจัดงานบุญกลางบ้าน ในวันใด เมื่อก่อนถึงวันงานจะมีการสวดมนต์เย็น ชาวบ้านในหมู่บ้านจะขนทรายมากองไว้ ซึ่งชาวบ้านเรียกกันว่า กองพระทราย ใช้สายสิญจน์ ธูป เทียน ดอกไม้ปักที่กองพระทราย ชาวบ้านในหมู่บ้านได้จัดกิจกรรมบันเทิงต่าง ๆ มีการ้องรำทำเพลง การละเล่นพื้นบ้าน

 
       วันรุ่งขึ้น เวลาประมาณ ๐๖.๐๐ – ๐๗.๐๐ น. ชาวบ้านจะนำปิ่นโตอาหารหวานคาว เดินทางมารวมกันที่ศาลาและได้จดชื่อญาติมิตร ( ปู่ ย่า ตา ยาย พ่อ แม่ พี่ น้อง ) ผู้ล่วงลับ เขียนบนลงกระดาษ พระสงฆ์ชักบังสุกุล นำรายชื่อคนตายมาเผา เมื่อพระสงฆ์ฉันภัตตาหารเพลเสร็จแล้ว นำเอาอาหารใส่เรือที่ทำจากล้วย หรือกาบหมาก ไปปล่อยลงแม่น้ำ เป็นอันเสร็จพิธี  
     
  ประโยชน์ต่อตน และชุมชน  
 

     การทำบุญกลางบ้าน เป็นการสืบทอดมาจากบรรพบุรุษ เมื่อถึงเวลาที่จะมีงาน ชาวบ้านต่างช่วยเหลือกัน ขาดเหลืออะไรก็จะเพิ่มเติมให้กันและกัน สร้างความสามัคคีระหว่างคนในชุมชน

 
     
 

แนวทางที่จะพัฒนาต่อไปในอนาคต

 
 

     งานประเพณีของชุมชน หมู่ที่ ๖ ตำบลน้ำเป็น กิ่งอำเภอเขาชะเมา จังหวัดระยอง ไม่ว่าจะเป็นงานใด จะต้องปรับให้เหมาะสมกับยุคสมัย เช่น งานทำบุญกลางบ้าน อาจจะมีการเพิ่มเติม การนำขนมมากินกันนอกเหนือจากงานบุญ โดยจะยังรักษาแก่นแท้ของประเพณีไว้ สืบทอดให้ลูกหลานรุ่นต่อไป

 
     
     
 
     
     
 
 

ประเพณีตักบาตรเทโวโรหณะ

 
 

 

 
 

ประวัติความเป็นมา

 
       การตักบาตรเทโว มีมาตั้งแต่สมัยครั้งพุทธกาล ตามพุทธประวัติ กล่าวว่า พรรษาที่ ๗พระพุทธเจ้าเสด็จขึ้นไปจำพรรษาบนปัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ภายใต้ร่มไม้ปาริชาต ในดาวดึงสเทวโลกเพื่อแสดงอภิธรรมโปรดพุทธมารดา ออกพรรษาแล้วเสด็จลงจากดาวดึงส์ ทางบันไดแก้ว ซึ่งอยู่ท่ามกลางบันไดเงิน บันไดทอง ที่เมืองสังกัสสนคร ห้อมล้อมด้วยเหล่าเทพยดาทั้งหลาย พระอินทร์ถือบาตรเสลมัยมี สีคล้ายเมล็ดถั่วเขียว ลงบันไดทองเบื้องขวา พระอินทร์ถือฉัตรลงบันไดเงินเบื้องซ้ายขวา มาตุมาตลีเทพบุตรถือพิณ ดีดขับนำเสด็จลงบันไดเบื้องหน้า ท้าวสันดุสิตเทวราชกับท้าวสุยามเทวราชทรง พิพยจามร ถวายรำพายพัดทั้งซ้ายขวา มาตุลีเทพบุตรถือผอบทองเต็มไปด้วยดอกไม้โปรยปรายไปเบื้องหน้า เมื่อลงมาถึงเมืองสังกัสสนคร ประชาชนได้ห้อมล้อมตักบาตรพระพุทธเจ้าเป็นจำนวนมหาศาล วันนี้เป็นวันที่ พระพุทธเจ้าเปิดโลกชาวนรก มนุษย์ สวรรค์ ได้เห็นกันหมดทุกภูมิ  
     
 

วิธีดำเนินการ

 
       ประเพณีตักบาตรเทโวรณหณะของชาวกิ่งอำเภอเขาชะเมา เป็นงานประจำปี ที่มีการจัดงานอย่างยิ่งใหญ่ โดยจะจัดงานหลังออกพรรษา ๑ วัน ตรงกับวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๑ ใช้สถานที่ บริเวณที่ว่าการกิ่งอำเภอเขาชะเมา โดยคณะกรรมการจัดงานซึ่งประกอบด้วยส่วนราชการ , องค์การบริหารส่วนตำบล . สถานศึกษา , คณะสงฆ์กิ่งอำเภอเขาชะเมา , กำนัน – ผู้ใหญ่บ้าน ร่วมประชุมเพื่อเตรียมการจัดงาน พร้อมกำหนดรูปแบบของกิจกรรมให้สอดคล้องกับประวัติที่มาของการตักบาตรเทโว โดยกิจกรรมพอสังเขปดังนี้  
 

     ๑. การบิณฑบาตของพระสงฆ์ ในสังกัดเขตกิ่งอำเภอเขาชะเมา ทั้งหมดร่วมบิณบาตรข้าวสารอาหารแห้ง

 
       ๒. การบรรยายธรรมเพื่อจรรโลงจิตใจ  
 

     ๓. การประพรมน้ำพระพุทธมนต์เพื่อความเป็นสิริมงคล

 
 

     ๔. ขบวนฟ้อนรำ เปรียบเป็นนางฟ้า

 
       ๕. ขบวนนางฟ้า เทวดา และเปรตนรกภูมิ เพื่อจำลองการเปิดโลกทั้ง ๓ ภพ (สวรรค์ มนุษย์ นรก )  
     
 

ประโยชน์ที่พึงได้รับ

 
       พุทธศาสนิกชน  
       ๑. มีความรู้ความเข้าใจถึงความเป็นมาของวันออกพรรษา  
       ๒. ได้คติธรรมเรื่องการอยู่ร่วมกัน หลักการอ่อนน้อมถ่อมตน ความเสียสละรู้จักให้  
       ๓. ตระหนักและเห็นคุณค่าของประเพณีที่เป็นสื่อสร้างสรรค์ให้ครอบครัวและชุมชนกลับมาทำบุญร่วมกัน  
       ๔. พุทธศาสนิชนมีบทบาทในการทำนุบำรุงส่งเสริมพระพุทธศาสนา ในฐานะเป็นชาวพุทธที่ดี  
     
       สังคม  
       การปฏิบัติตามกิจกรรมวันออกพรรษา สามารถทำให้เกิดความเข้าใจในสังคมโลกได้ โดยสามารถว่ากล่าวตักเตือน และให้โอกาสว่ากล่าวตักเตือนซึ่งกันและกันในหมู่สงฆ์ สร้างให้เพื่อนมนุษย์ได้รู้ว่าการอยู่ร่วมกันมีสิ่งที่จะต้องกระทบกระทั่ง ไม่ว่าจะเป็นทางกาย วาจา ใจ การแสดงตนยอมให้ผู้อื่นตักเตือน และผู้ตักเตือนว่ากล่าวด้วยจิตใจเมตตา นับว่าเป็นการสร้างสรรค์สิ่งที่ดีงามให้แก่สังคม และเพื่อนร่วมโลกอย่างแท้จริง  
     
 

แนวทางที่จะพัฒนาต่อไปในอนาคต

 
 

     งานประเพณีตักบาตรเทโวโรหณะของชาวกิ่งอำเภอเขาชะเมา จังหวัดระยอง ไม่ว่าจะเป็นงานใด จะต้องปรับให้เหมาะสมกับยุคสมัย เช่น กิจกรรมการประกวดนางฟ้า เพื่อจูงใจให้เยาวชนรุ่นหลังได้มีส่วนร่วม โดยจะยังรักษาแก่นแท้ของประเพณีไว้ สืบทอดให้ลูกหลานรุ่นต่อไป

 
     
     
 
     
     
 
 

دانلود فیلم

دانلود فیلم

دانلود فیلم

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดระยอง   

ศูนย์ราชการจังหวัดระยอง ถนนสุขุมวิท  ตำบลเนินพระ อำเภอเมืองระยอง   จังหวัดระยอง ๒๑๑๕๐

โทร.  ๐๓๘-๖๙๔๑๕๔    โทรสาร .  ๐๓๘-๖๙๔๑๕๔ 

Visitors:541343
Pageviews:562338